بازی های مناسب پرخاشگری
کودک شما چند ساله است؟
تعریف پرخاشگری
پرخاشگری شکلی از تخلیه تنش های انباشته شده است. وقتی پرخاشی از کودک سر میزند ، دلیلی آشکار بر این است که مشکلی در زندگی احساسی او پیش آمده است. ( مشکلات رفتاری کودکان.نویسنده ایزولده انله، مترجم سپیده خلیلی)
متاسفانه برخورد عقاید زورگویانه هر روز در کودکستان پیش میآید . وقتی کودکان پرخاشگری می کنند، این کار نشانه ناتوانی آنها در ابراز نظر و درک است و در ضمن نقص رفتاریشان را نشان می دهد.
پرخاشگری عبارت است از رفتار شدید کلامی یا جسمی، که معمولا به فرد دیگری ابراز می شود.(کودکی، امین عسگری، علی مهدی پور)
دو نوع پرخاشگری را می توان متمایز کرد: پرخاشگری خصمانه و پرخاشگری وسیله ای:
پرخاشگری خصمانه رفتاری است در جهت رسیدن به هدفی، فرد به وسیله آن خواستار به دست آوردن هدفی دیگر است و ابدا قصد حمله به دیگران یا اذیت آنها را ندارد.البته در این میان ممکن است آسیبی نیز به کسی وارد شود. بیشتر پرخاشگری های کودکان کوچک از نوع وسیله ای است. کودکان از یگدیگر اسباب بازی می قاپند، یکدیگر را هل می دهند تا به اسباب بازیی که میخواهند با آن بازی کنند، دست یابند. به ندرت اتفاق می افتد که کودکان بخواهند به کسی آسیب برسانند یا از روی عصبانیت دست به پرخاشگری بزنند.
ممکن است پرخاشگری جنبه انتقام گیری نیز داشته باشد. یعنی کودکی که مورد آزار و اذیت قرار گرفته است و نتوانسته خشم خود را ابراز کند، اکنون با پرخاشگری به کاهش اضطراب خود می پردازد در اینجا نیز پرخاشگری از نوع وسیله ای است، کودک با توسل به آن می خواهد به هدف خود یعنی کاهش اضطراب دست یابد.
بررسی عوامل مختلف در پرخاشگری کودک
عوامل ایجاد پرخاشگری:
با توجه به شخصیت هر فرد پرخاشگری می تواند دلایل متفاوتی داشته باشد از جمله تغییرات هورمونی ، علل ارثی، عوامل مرتبت با رشد، تفاوت های جنسیتی، یادگیری و… به عنوان مثال در مورد پرخاشگری کودکان دو تا پنج سال می توان گفت بیشتر والدین کودکان را در این سن از شیر میگیرند و همین باعث خشم و عصبانیت آنها می شود، بنابراین مادران میتوانند این فرایند را خیلی آرام و به تدریج دنبال کنند و کودک را کاملا مورد حمایت قرار داده و احساس امنیت لازم را در او ایجاد کنند. در این خصوص می توان به موارد دیگری نیز اشاره کرد:
الگو پذیری:
به یاد داشته باشید کودکان با چشمان خود می آموزند؛ یعنی آنچه را مشاهده می کنند یاد میگیرند؛ حتی اگر رفتار به طور مستقیم در مورد خود آنها صورت نگیرد. والدین بهترین معلمان فرزندان خود هستند، زیرا کودکان به احتمال زیاد به طور ناخودآگاه ار آنها تقلید میکنند. خشونت والدین و اطرافیان کودکان باعث خشونت در کودکان میشود، وقتی مادر بچه را میزند یا به او فحش می دهد، بچه نیز تصور میکند که او هم میتواند این کار را انجام بدهد. گاهی نیز کودکان پرخاشگری را از دوستان و فیلم هایی که میبینند تقلید کرده و یاد میگیرند.
ناکامی :
ناکامی یکی از مسائلی است که به پرخاشگری می انجامد. وقتی کودک به هدف خود دست نیابد و ناکام شود، یکی از رفتارهایی که از او سر میزند پرخاشگری است.
مدرسه:
گاهی کودکان در مدرسه قربانی خشونت می شوند؛ و این قربانی شدن باعث می شود که خود آنها نیز عامل خشونت شوند.
حمایت افراطی والدین:
گاه دلیل پرخاشگری کودکان ریشه در حمایت های بیش از حد والدین آنها دارد. بچه های نازپرورده که همیشه خواسته هایشان برآورده شده است وقتی به مدرسه می روند و با شکست در موارد مختلفی روبه رو می شوند گاه رفتارهای خشونت باری را بروز می دهند. تلقین نامناسب والدین مثل ” نکنه از بچه های دیپه کم بیاری” ” نباید تو سری خور باشی” و نظایر آنها نیز این احساس را در کودک تقویت می کند.
- در مقابل پرخاشگری کودک ، قاطع اما با انعطاف لازم برخورد کنید، سایر کودکان را از دسترس او خارج کنید.
- از تنبیه او جدا خودداری کنید
- نیازهای جسمی و عاطفی کودک را برآورده سازید
- در خانواده هایی که اختلاف شدید وجود دارد کودکان پرخاشگر بیشتر مشاهده می شوند، خانواده خود را بررسی کنید و سریعا مشکلات را رفع کنید.
- در مقابل پرخاشگری کودک خشمگین نشوید.
- از امر و نهی های مکرر خودداری کنید. در کارهای مربوط به کودک از قبیل غذا خوردن، لباس پوشیدن و مشق نوشتن دخالت و سختگیری های بی مورد نکنید.
- موقعی که کودک عصبی است او را با خواندن داستان و بازی سرگرم کنید.
- وقتی کودک عصبانی است او را نصیحت نکنید. بهتر است برای دقایقی او را در اتاق تنها بگذارید تا آرام شود
- مشکلات کوچک کودک را بزرگ نکنید و برخی رفتارهای کوچک را نادیده بگیرید
- از تماشای فیلم های ویدئویی خشن در منزل که باعث افزایش خشم کودک می شود خودداری کنید
- در قالب قصع و داستان، درد و رنجی را که انسان ها و حیوانات آزاردیده متحمل می شوند و همچنین زشتی پرخاشگری را برایش بازگو کنید و رفتارهای مغایر با پرخاشگری مثل محبت و نوازش را به او یاد دهید
- برای کودک شرایطی فراهم کنید تا بتواند هیجاناتش راتخلیه کند
- در منزل با کودکانتان مباحث گروهی داشته باشید. این گفت و گو ها به شکل گیری شخصیت کودک کمک می کند و باعث می شود پرده حجب و حیایی میان او و پدر و مادر ایجاد شود. در این صورت او هربار که خواسته و نیازی داشته باشد بدون ناراحتی آن را به والدین می گوید.
- هنگامی که کودک قربانی خشونت در مدرسه شده است. بتید با مسئولین مدرسه صحبت کنید. لازم است آنها طبق قانون و مقررات خاص با کودکان خشونت گرا برخورد کنند
- می توانید از طریق ایجاد روابط دوستانه و محیط صمیمانه و گرم تا حدی زمینه پرخاشگری را کم نمایید
- کودک را به کاری که مورد علاقه اوست سرگرم کنید تا فرصت فکر کردن به دعوا و تهاجم را نداشته باشد
- برخی کودکان زمانی که والدین خواسته آنها را انجام نمیدهند شروع به پرخاشگری می کنند؛ چنانچه والدین پس از پرخاشگری خواسته وی را اجابت کنند این رفتار در او تقویت می شود، سعی کنید با بی اعتنایی به لجبازی ها و بها ندادن به آنها پرخاشگری او را کنترل کنید
- از وضع قوانین سخت وشدید خودداری کنید،مقررات منصفانه وضع کنید و به آنها پایبند باشید
- کودکان را با هم مقایسه نکینید
- در برخی مواقع پرخاشگری کودک ناشی از مشکلات روانی شدید و یا حتی مشکلات هورمونی استف در صورتی که با استفاده از توصیه های فوق کودک شما بهتر نشد به روان شناس مراجعه کنید
- نیاز کودک به امنیت، اعتماد و محافظت
- در مواردی که فرزندتان واکنش خشنی نشان نمی دهد، او را تشویق کنید و با این کار به او اعتماد به نفس دهید. برای مثال وقتی در کارهای خانه به شما کمک می کند، یک نقاشی قشنگ می کشد و یا کاردستی می سازد،فاتحانه از داربست بلند زمین بازی بالا می رود، مدت بیشتری روی چیزی تمرکز می کند، یا وقتی در موقعیتی که قبلا رفتاری خشونت آمیز داشته است، اکنون درست برخورد می کند.
- نیاز کودک به عشق و محبت ، کودک پرخاشگر به کمک و محبت نیاز دارد . نباید او را تنها گذاشت بلکه باید از او حمایت کرد. این به معنی آن نیست که باید از رفتار خشن او حمایت و پشتیبانی کنید، برعکس وقتی کودک پرخاشگر است، به او محل نگذارید. حمایت به مفهوم آن است که از نظر روحی و درونی فرزندتان را تنها رها نکنید. او باید حس کند که شما همیشه در کنارش هستید ، نه به این دلیل که خشن و پرخاشگر است بلکه با وجودی که پرخاشگر است، شما با او هستید. شما باید این فرصت را به کودک بدهید که به سوی شما برگردد و بدون داشتن احساس گناه مفرط حس کند که در خانه و دوباره پیش شماست . به او نشان دهید که دوستش دارید . عشق بدون قید و شرط است.
حتی زمانی که فرزندتان فریاد میزند ، پایش را به زمین میکوبد ، کتک میزند و بالا و پایین می پرد به محبت و عشق نیاز دارد
- بازی نیازهای ارتباطی و عاطفی کودکان را نیز برآورده میسازد. بعضی از کودکان اغلب از نیاز خود به محبت و نوازش را به علت ترس از عدم پذیرش پشت دیواری از خشونت و پرخاشگری پنهان میکنند.
حمله های خشونت آمیز با برخورد فیزیکی و البته با خصومت بیشتر همراهند. بازی های گروهی می توانند کمک خوبی باشند تا این گونه ارتباطات به خوبی و درستی انجام شوند و از بار خشونت آنها کاسته شود، علاوه بر جست و خیز و تحرک در بازی، رعایت یک چارچوب روشن و مشخص نیز لازم و مهم است .
قانون طلایی : کسی نباید زخمی شود یا آسیبی ببیند. در بازی های بی قانون وسایل و اشیا خطرناک و اشیا خطر آفرین باید از محل بازی خارج شوند و روی زمین پخش نباشند،
پس از هر بازی باید گفت و گوی آزادی نیز انجام شود که مبنای آن می تواند این پرسش اصلی باشد : تو چه حسی داشتی؟
- امروزه برخی والدین برای آرام کردن کودک خردسالشان به مقدار زیاد از داروهای خواب و آرام بخش استفاده می کنند. پیش از آنکه دست به دامان دارو شوید باید از خود بپرسید آیا فرزندتان فقط برای این جیغ میزند که میخواهد در اتاق خواب والیدینش بخوابد یا اگر زمان بیشتری را به او اختصاص دهید آرام می شود و یا ترس از شرمندگی نزد همسایه ها شما را با انجام این گونه کارها پیوست می کند
بدیهی است که داروهای آرام بخش خشونت را کاهش نمیدهند و فقط آنرا به وقت دیگری موکول میکنند . در صورتی که بر روی علل خشونت کار نشود استفاده از این داروها در دراز مدت میتواند باعث تشدید خشونت گردد.
داروهای خانگی مانند سنبل الطیب رازیانه یا دم کرده گیاه سنت جونز(ابرون ریشته دار) میتواند جایگزین مناسبی برای داروهای خواب یا آرام بخش باشند
مقالات کودک من
مطالبی که ویژه ی شما پدر و مادر گرامی تهیه و تولید شده است!
0 تا 1 سال
در این سن نمیتوان رفتارهای کودک را ناشی از پرخاشگری دانست، بهتر است با دقت و صبر و همچنین مشورت با مشاورین کودک، منشا و دلیل بی قراری ها و ناآرامی های کودکتان را بیابید و آنرا از بین ببرید سپس با بازی های زیر رفتارهای کودک دلبندتان را کنترل کنید:
ماساژ
ماساژ بدن کودک نه تنها راهی برای آرامش و انتقال حس مثبت و محبت شما به کودک دلبندتان است بلکه گاهی می توانید از این طریق منشا درد و بی قراری های کودک را نیز بیابید. با استفاده از کتاب های راهنمای ماساژ کودکان او را روی تشک نرم خوابانده و بدن او را با روغن مخصوص کودک و با آرامش ماساژ دهید
بند انگشتی
از پنج ماهگی میتوانید با استفاده از عروسک های بند انگشتی شروع به قصه سازی و بیان داستانهایی با مضامین مهربانی و آرامش نمایید همچنین عروسک های نرم و از جنس های لطیف را در جای خواب و بازی کودک قرار دهید تا با لمس آنها و بازی با آنها کودک احساس آرامش را تجربه کند.
آب بازی
تا قبل از یک ماهگی کودک وقتی او را حمام می کنید، در حالی که او را با دقت نگاه داشته اید پاهایش را به آب بزنید، این کار بدون آنکه احساس امنیت او را برهم بزند، موجب تحریک حس لامسه او می شود.
حس امنیت
روابط عاطفی و در آغوش گرفتن کودک و صحبت های محبت آمیز با کودک با نگاه کردن به صورت و چشمان او حس امنیت و آرامش را به کودک شما منتقل می نماید. همچنین در حین این صحبت ها می توانید با سر انگشتان خود صورت و دستان و انگشتان کودکتان را به آرامی نوازش کنید
اسباب بازی های موزیکال
این اسباب یازی ها هرچه باشند کودک متوجه ریتم و آهنگ تکرار آن می شود، سعی کنید روزهای متوالی از این اسباب بازی ها استفاده کنید، سپس یک یا دو روزآن را قطع کنید بعد دوباره از آن استفاده کنید ببینید آیا توجهش جلب می شود یا به عبارت دیگر آن را به خاطر می آورد؟ اگر کودک بتواند موسیقی را به یادآورد، پای خود را تکان می دهد یا ناگهان هوشیارتر می شود. * از سه ماهگی به بعد در حین حمام کردن به بدنش آب بپاشید و برایش آواز بخوانید.
(کودک از تولد تا شش ماهگی، نویسنده کتی هالند، مترجم فاطمه صهبا)
1 تا 3 سال
در این سن نمیتوان رفتارهای کودک را ناشی از پرخاشگری دانست، بهتر است با دقت و صبر و همچنین مشورت با مشاورین کودک، منشا و دلیل بی قراری ها و ناآرامی های کودکتان را بیابید و آنرا از بین ببرید سپس با بازی های زیر رفتارهای کودک دلبندتان را کنترل کنید:
پایان دوم
کتاب داستان های مورد علاقه کودک را انتخاب کرده و آنرا بخوانید.
اولین بار آن را تا انتها بخوانید اما برای این بازی میتوانید بار دوم که کتاب را تا نیمه خواندید صبر نموده و از کودک بخواهید ادامه آنرا خودش بگوید
برای این منظور کتابهایی را انتخاب کنید که به رفتارهایی مثل مهربانی خشم یا عصبانیت و… ختم می شود
آب بازی
آب بازی میتواند تاثیر بسیار مثبتی در آرامش کودک داشته باشد
هم موقع حمام کودک هم در مواقعی که کودک بهانه گیر شده و نیاز به تخلیه انر|ژی ذترد به راحتی میتوانید با یک تشت آب او را آرام نموده و با او بازی کنید
بازی با صداها
وسایل مختلف از جنس های مختلف را در اختیار کودک قرار دهید ( مثل ظروف پلاستیکی قابلمه قاشق کاغذ پارچه …) تا او بتواند با حرکت و ضربه به آنها صداهای مختلف تولید کند
تولید این صدا ها علاوه بر حس خوشایند ناشی از ابداع یک صدا انرژی کودک را نیز در جهت مثبت تخلیه می نماید
بازی گربه و موش
جاهای مختلف خانه را با یک علامت مثلا با شال، جعبه و… به عنوان لانه انتخاب کنید و با کودک بازی موش و گربه را بازی کنید و گه گاه نقش های خود را جابه جا کنید. گاهی شما گربه باشد و او را دنبال کنید و گاهی موش باشید و با برداشتن یک تکه پنیر از لانه او فرار کنید
فوتبال خانگی
با یک توپ کوچک با کودک خود فوتبال بازی کنید این بازی علاوه بر تقویت مهارت های حرکتی کودک، تقویت قدرت تمرکز برای هماهنگی ذهن و پا جهت ضربه زدن به توپ، میتواند انرژی های منفی را از کودک دور کند
دست دست دست پا پا پا
شعر های زیادی در ترانه های کودکان هست ( مثل خوشحال و شاد و خندانم) که میتوانید آنها را دریافت نموده و با کودک خود بخوانید و بازی کنید این کار علاوه بر ایجاد نشاط در کودک شما می تواند مهارت های حرکتی و هماهنگی کودک شما و همچنین هوش موسیقیایی او را تقویت نماید و انرژی کودک را تخلیه نماید
داستان
اگر قبل از خواب با فرزندتان صحبت کنید یا برایش قصه ای تعریف کنید می توانید چیزهایی درباره مشکلاتش بفهمید.
قصه ها یا کتاب های مصوری که دعوا یا کشمکشی را به تصویر می کشند برای این منظور مناسب اند. احتمالا شنونده کوچولو شما خودش را با یکی از شخصیت های خاص داستان مقایسه و از او طرفداری می کند. آن وقت شما می توانید درباره ی خواسته ها و آرزوهای فرزندتان به اطلاعاتی دست یابید. شاید فرزند شما خودش را جای یکی از شخصیت های آرام داستان بگذارد. در این صورت ممکن است به میل خود رفتارهای خشن و پرخاشگرانه اش را کمتر کند. شما حتی میتوانید به فرزندتان اجازه دهید تا موضوع داستان را خودش تعیین کند، شاید او بخواهد قهرمان باشد، و به این وسیله نشان دهد که آیا میتواند خشونتش را به شکل یک رفتار مسیولانه تغییر دهد؟
حتی ترس های کودکان هم با استفاده از این داستان ها ، کتاب های مصور و قصه ها آشکار می شوند. اما گفت و گویی که بین شما و فرزندتان انجام می شود و کودک در جریان آن افکار، نظرات و آرزوهای پنهانی اش را به شما میگوید، بیش از هرچیز تعیین کننده است.
خشم، یاس و دلسردی، عصبانیت و خشونت هم به روش بازی شناسایی می شوند. کودکان خشن و پرخاشگر اغلب در درک و پذیرش احساسات خود مشکل دارند.( برخورد با خشونت در کودکان، چگونه به فرزندم کمک کنم، توماس کایزر، ترجمه ی لیلا لفظی)
3 تا 6 سال
قصه خوانی
قصه خوانی را میتوان از موثرترین راه ها در تربیت غیر مستقیم کودک و آموزش رفتارها به او دانست، تا جایی که می توانید کتاب های زیبا و مصور با داستان ها و شعر هایی که مفاهیم مهربانی و نتایج بد خشونت را به تصویر میکشند را تهیه کنید و برای کودک بخوانید، مخصوصا شب ها موقع خواب یا در حال بازی در روز برای او کتاب بخوانید و با کودک خود داستان ها را بازرسی کنید و نتیجه گیری کنید.
نمایش
قصه ها و داستان هایی که با کودک خوانده اید را به صورت نمایش اجرا کنید. نقش هارا با همکاری کودک تقسیم کنید و در میانه بازی سعی کنید اخلاقیات مورد نظر خود را به کودک یادآوری کنید
خمیر بازی
کودک با شکل دادن به خمیر ها و ساختن اشکال گوناگون و فشردن خمیر ها در هم انرژی زیادی را تخلیه می کند ، در این بازی حتی کودک اشکال یا تصورات خود را که از آنها ترس دارد یا بیشتر از هر چیز در ذهنش حضور دارند را می سازد و از این طریق با آن رو به رو می شود و مشکلاتش را برطرف می نماید. شما نیز در خمیر بازی می توانید با او همراه شوید
با ساختن اشکال مختلف از کودک بخواهید برای هر کدام توضیحی یا داستانی بسازد یا حتی مثل عروسک های نمایشی با آنها داستان بسازد
نمایش های عروسکی
در برخورد کودک با عروسک هایش به راحتی میتوانید بفهمید کودک چه رفتارها و چه ارزش هایی را از شما و دیگر افراد آموخته است . کودکان علاقه بسیار زیادی به عروسک های خود دارند و حتی میتوانند به آنها به عنوان یک جاندار نگاه کرده و با آنها رفتار کنند. البته آنها کاملا به غیر جاندار بودن عروسک ها آگاهند.
تمام نقش ها مثل مادر، معلم، فروشنده، پدر، خواهر و دوست یا هر نقش دیگری را در نمایش های عروسکی به کودک ارائه کنید و سعی کنید مفاهیم ارزشی را به او منتقل کنید، این مفاهیم باید شامل بخشش، مهربانی، گذشت، بیان ناراحتی، عذرخواهی و… باشد. تقویت این ویژگی ها در کودک به شکل چشم گیری می تواند میزان پرخاشگری را در کودک کاهش دهد.
6 تا 9 سال
بازی با پلاک
آیا فرزند شما اکثر مواقع از نشستن طولانی مدت در اتومبیل عصبانی می شود؟ اگر او خواندن میداند با او بازی کنید : چه کسی زودتر شماره پلاک اتومبیل را میبینید؟ یا با حرف موجود روی پلاک اتومبیل ها کلمه بسازید و سپس جمله با مزه ای با این کلمات درست کنید
کیسه بوکس
با استفاده از وسایل غیر لازم خود و لباس های که لازم ندارید، میتوانید یک کیسه بوکس بسازید و یا یک کیسه بوکس آماده تهیه نمایید .
در مواقعی که احساس می کنید کودک انرژی زیادی دارد و به دنبال راهی برای تخلیه آن می گردد، میتوانید برای خالی شدن انرژی او و خشونتش از کیسه بوکس استفاده نمایید. این بازی می تواند شامل سناریو های مختلف مثل مسابقات بوکس، مسابقات مشت زنی، جنگ با غول های تخیلی و … باشد، برای آنکه کودک بعد از بازی به مشت زنی ادامه ندهد و تصور نکند که میتواند به تمام اجسام مشت بزند میتوانید با یک کلاف یا نخ یا هر چیز دیگری یک مرز خیالی به عنوان اتاق بوکس تعیین کنید و به کودک بگویید قوانین مشت زنی فقط مخصوص همین محدوده است و مثل یک ورزشکار با اخلاق وقتی از زمین خارج می شود باید مهربان و آرام باشد.
کلاس ورزش های رزمی و دیگر ورزش هایی که نیاز به تحرک و انرژی بالایی دارند می تواند برای کودک شما بسیار موثر باشد، البته باید توجه داشته باشید کلاس ها دارای مربیان مجرب باشد و آموزش هارا اصولی و همراه با اخلاق شایسته به کودک ارائه کنند تا موجب تشدید رفتارهای خشونت آمیز در کودک نشود
9 تا 12 سال
مشاغل، جامعه بدون دعوا
با کمک کودک خود چند شغل روی تکه های کاغذ بنویسید و قرعه کشی کرده و یک شغل را انتخاب نمایید. کودک در این بازی میبایست نقش آن فرد را بازی کند و شما تمام تلاش خود را برای عصبی کردن آن فرد انجام میدهید. قانون بازی آن است که کودک بتواند با روش های منطقی و درست شما را راضی یا آرام کند و اگر با خشم و عصبانیت با شما برخورد کند لقب (… بداخلاق) به او تعلق می گیرد و در صورت برخورد درست و رفتار بجا یک کلاه افتخار و عنوان (… نمونه) به او اختصاص می یابد و شما در جمع تماشاچیان خیالی او را معرفی مینمایید. برای مثال : عزیزان امروز جناب آقای علی … به عنوان معلم نمونه شهر معرفی می شوند. لطفا ایشان را برای تاج گذاری تشویق کنید
بازی با حالت ها
در این بازی نام حالت های مختلف مثل ناراحت، عصبانی، خوشحال، ذوق زده و … را به کودک بگویید و از او بخواهید آنرا بازی کند سپس از او با موبایل عکسی تهیه کنید و در پایان آن ها را به کودک نشان دهید.
این عکس ها را روی یک برگه پرینت نموده و به دیوار بزنید و تا پایان هفته هر یک از حالت ها که برای کودک اتفاق افتاد یک ستاره روی آن بزنید و در آخر هفته حالتی که بیشترین ستاره را دارد را پیدا کرده و با کودک در مورد آن صحبت کنید، میتوانید برای حالت های خوب یک تشویق در نظر بگیرید
میتوانید خود و همسرتان نیز در کنار کودک این حالت ها را علامت بزنید تا فقط کودک احساس تحت نظر بودن نداشته باشد.
شمشیر بازی
دو شمشیر پلاستیکی تهیه نمایید و با تعیین قوانین مثل خط مرز هر بازیکن و عدم ضربه به سر طرف مقابل و … بازی را آغاز کنید
شن بازی
با تهیه شن های بهداشتی از بازار می توانید لذت بازی کردن با شن و ساختن انواع و اقسام شکل ها و تخلیه انرژی حرکتی کودک را تجربه کنید
نمایش
داستانها و قصه هایی که مورد علاقه کودک است را شناسایی کنید و با کمک او آنها را به اجرا درآورید، پس از مدتی می توانید این داستان ها را به سمت اتفاقات و وقایع زندگی واقعی کودک سوق دهی؛ مثلا اگر کودک یک روز از مدرسه آمده و بابت اتفاقی یا بحثی ناراحت است و باعث عصیانیت او شده آنرا به خاطر بسپارید و در هنگام بازی از او بخواهید آن موضوع را به شکل داستان برای شما بازسازی کند و هر کدام یک نقش را اجرا نموده و داستان را با پایان های مختلف بازی کنید، سعی کنید کودک نقش مقابل خود را بازی کند تا از این طریق بتواند دلیل رفتار یا حرکات شخص مقابل خود را درک کند، این کار می تواند به درک متقابل و تقویت همدلی وی کمک شایانی کند.
گول زنک
در این بازی از یک عروسک استفاده نمایید
شما نقش یک فرد ” گول زنک” (یا هر اسم دیگری که شما یا کودک انتخاب میکند) را دارید.
کودک نیز نقش ” مهربانک ” (یا هر اسم دیگری که خودش دوست دارد) را بازی می کند.
لوازم بازی میتواند چند بادکنک که صفات روی آن نوشته شده باشد و مداد برای ترکاندن آن باشد. یا چند کاغذ که روی آن صفات نوشته شده یا هر چیز دیگری که شما انتخاب می کنید
در طول بازی گول زنک سعی میکند اخلاق و رفتارهای بد را طوری که مادر عروسک او را نبیند به عروسک که مثلا فرزند کودک است منتقل کند و مهربانک باید آن صفات را از بین برده و صفات جایگزین را به او بدهد.
بنابراین یک صحنه نمایشی بسازید که مثلا عروسک در حال بازی در مدرسه است و گول زنک یک بادکنکی که روی آن نوشته دروغ گو به دستش می دهد و بلافاصله کودک باید صفت راستگو را از بین بادکنک های خود جدا کرده و به سمت عروسک برود و طوری که شما را فراری بدهد آنرا از عروسک گرفته یا بترکاند و بجایش صفت راستگویی را در دستان عروسک قرار دهد
بادکنک ها
در بازی بادکنک ها باید این سوال را از کودک بپرسید که :
چه چیزی بیشتر از همه تورو ناراحت و عصبی می کنه
اگر کودک گفت “دوستم به من دروغ بگه ” یک بادکنک بزرگ را(جنس بادکنک نه خیلی ضخیم باشد نه خیلی نازک که زود بترکد) در اختیار کودک قرار دهید و به او بگویید ” تصور کن این همان دروغ است که دوستت گفته میتوانی هر بلایی میخواهی سرش بیاوری تا آنرا از بین ببری” کودک تمام تلاشش را میکند تا بادکنک بترکد و خشم پنهانش از دوست خود و دروغگویی را روی بادکنک خالی کند.
بعد از ترکیدن بادکنک از کودک بپرسید: هنوز هم ازش ناراحتی یا ترجیح میدی ی اخلاق بد دیگه رو از بین ببری؟
با انتخاب کودک بادکنک ها را در اختیار او قرار دهید تا بترکد، بعد از چند بار حالا از او بپرسید ” بهترین اخلاقی که دوست دارد چیست” مثلا کودک پاسخ می دهد “مهربانی” یک بادکنک با ابعاد کوچک تر و رنگ زیبا را در اختیار کودک قرار دهید و بگویید این بادکنک مهربانی است و اگر تا یک دقیقه (بر حسب توانمندی کودک خود زمان را انتخاب کنید) با ضربه های کوتاه بتوانی آنرا روی هوا نگه داری و نگذاری زمین بیافتد مهربانی برای تو میشود ( کودک باید بادکنک را مثل توپ به سمت بالا پرتاب کرده و با ضربه های پی در پی مانع از زمین خوردن توپ شود) اگر تعداد بچه ها بیشتر باشد هیجان بازی بیشتر می شود.
پایان جمله
هرکس یک جمله می گوید و نفر بعدی در ادامه داستان باید آن جمله را کامل کند و داستان را بسازد
سعی کنید در ادامه های داستان وقتی نوبت شماست ارزش های اخلاقی و صفات مورد نظر را بگنجانید.
مثلا : نفر اول: دیروز نازنین داشت با مادرش از مدرسه به خونه برمیگشت که
نفر دوم: دید یک خانم پیر با چند تا وسیله داره از پله ها بالا میره
نفر اول: از مادرش اجازه گرفت و….
تقویت عزت نفس کودک
در حین انجام کارهای منزل به همراه کودک خود یا مرتب نمودن اتاق می توانید این بازی را انجام دهید
از کودک بخواهید یکی از کارهایی که در هفته اخیر انجام داده و از نظر خودش خیلی خوب و مثبت بوده را برای شما تعریف کند
وقتی کودک تعریف کرد این خاطره کودک را تجزیه و تحلیل کنید و از او بخواهید حسی که موقع انجام آن کار داشته را بیان کند و تمام تلاش خود را کنید تا کودک از کار خود یا حس خود احساس مثبت دریافت کند
مثلا اگر کودک گفت: دیروز سهیل مدادش و با خودش نیاورده بود و من مداد اضافه مو بهش دادم
شما میتویند این سوالات رو مطرح کنید که: خب چرا فکر کردی باید مداد و بهش بدی
اگر مداد و بهش نمیدادی چه اتفاقی افتاد؟
فکر میکنی سهیل وقتی اون مداد و بهش دادی چه حسی داشت
و…
12 تا 15 سال
جامعه بدون دعوا
با کمک کودک خود چند شغل روی تکه های کاغذ بنویسید و قرعه کشی کرده و یک شغل را انتخاب نمایید. کودک در این بازی میبایست نقش آن فرد را بازی کند و شما تمام تلاش خود را برای عصبی کردن آن فرد انجام میدهید. قانون بازی آن است که کودک بتواند با روش های منطقی و درست شما را راضی یا آرام کند و اگر با خشم و عصبانیت با شما برخورد کند لقب (… بداخلاق) به او تعلق می گیرد و در صورت برخورد درست و رفتار بجا یک کلاه افتخار و عنوان (… نمونه) به او اختصاص می یابد و شما در جمع تماشاچیان خیالی او را معرفی مینمایید. برای مثال : عزیزان امروز جناب آقای علی … به عنوان معلم نمونه شهر معرفی می شوند. لطفا ایشان را برای تاج گذاری تشویق کنید…
(در این سن باید مشکلات و مسایل پیش آمده را کمی پیچیده تر انتخاب کنید)
بادکنک
چند بادکنک باد کنید و به تعداد مساوی بین خود و کودکتان تقسیم کنید سپس هرکدام باید فکر کنید در هفته اخیر چه چیزی بیشتر شما را ناراحت کرده چه ترس هایی داشتید چه ناکامی هایی داشتید چه شکستی خوردید و…
سپس بادکنک ها را روی پرده یا روی یک سطح صاف بچسبانید و با مداد های تیز شده یا تیر های دارت یا هر چیز دیگری آنها را نشانه بگیرید
اگر بعد از ده پرتاب هنوز بادکنکی بود که نتوانستید آنرا بترکانید بگویید «این یکی را باید شخصا به حسابش برسیم» و سعی کنید با دست آنرا بترکانید.
اگر کودک مایل بود بعد از بازی در مورد بادکنک ها باهم بحث کنید و آنها را بیان کنید تا بار ذهنی کودک کمتر شود اما اگر مایل نبود اینکار را به بعد موکول کنید
تابلو افتخارات
از کودک بخواهید یک برگه روی دیوار بزند و روی آن کارهایی را که در طول روز باعث افتخار او شده را یادداشت کند و در سطر مقابل به خودش امتیاز دهد« مثلا سه ستاره برای عذرخواهی به موقع از پدر» در آخر هفته ستاره ها را باهم جمع نموده و اگر بیشتر از ۱۰ ستاره بود میتواند برای خود یک هدیه یا پاداشی به انتخاب خود در نظر بگیرد (هدیه خریدن برای خود را به کودک آموزش دهید تا با شروع سنین نوجوانی و جوانی یاد بگیرد باید گاهی خودش را دوست بدارد و برای خود هدیه بخرد، این کار باعث افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس کودک شما می شود)
نامه
از کودک خود بخواهید دو برگه و مداد تهیه کند (اگر شما بازی نمی کنید یک برگه و مداد) و شروع کند به نامه نوشتن
این نامه خطاب به شخص یا مشکلی است که کودک خیلی از آن ناراحت است و باعث خشم و دلخوری او شده است
میتواند خطاب به یک دوست باشد یا به پدر و مادر یا حتی خطاب به یک مشکلی که اتفاق افتاده است
این نامه نگاری میتواند کودک را توانمند در بیان مشکلات نماید و همچنین در حین نوشتن میتواند دیده چند جانبه به آن مشکل داشته باشد و با انتقال مشکل از ذهن خود به کاغذ کودک بار ذهنی منفی را از خود بیرون نموده و خشم خود را از بین می برد و چه بسا در این نامه نگاری کودک خودش راهی برای حل مشکل پیدا کند.
پس از پایان نامه کودک میتواند آنرا پاره کرده و در زباله دان بیاندازد ( که این بهترین حالت تخلیه خشم اوست) یا آنکه آنرا در آب خیس کرده و از بین ببرد یا اگر خودش پیش قدم شد در مورد مضمون نامه با شما صحبت کند
دارت
بازی دارت علاوه بر تقویت دقت و تمرکز کودک و همچنین توانایی های حرکتی کودک نوعی ورزش محسوب شده و می تواند انرژی های منفی و خشم سرکوب شده کودک را تخلیه نماید
کلاس های ورزشی
در این سنین کلاس های ورزشی که میتوانند حس های منفی کودک را سرکوب نموده و انرژی مثبت را به وی منتقل کنند اکیدا توصیه می شود . نقش ورزش را در سلامتی جسم و کودک خود دست کم نگیرید