بازی های مناسب کودک ترسو
کودک شما چند ساله است؟
تعریف ترس
ترس بیان واکنشهای قدرتمند احساسی است. ترسیدن برای کودک سهساله امری طبیعی و عادی است ترسها عموماً در کودکان خردسال مشاهده میشوند زیرا هنوز راه های پیشرفتهتر مقابله و کنار آمدن با احساسهای قوی در آنان رشد نیافته است.
حالت ترس در چهره فردی که ترسیده ممکن است واضح و مشخص یا نامحسوس و غیر قابل تشخیص باشد.رفتارهایی از قبیل مکیدن شست، جویدن ناخن یا تاب دادن رشتهای از موها میتواند از علائم ترس باشد. ترس ممکن است تغییراتی در بازی، خورد و خوراک یا الگوهای خواب کودک بوجود بیاورد، یا موجب بروز رفتاری غیرمنطقی یا بچگانه در او گردد. واکنشهای دیگر نسبت به ترسها مخفی کردن آنها از طریق صحبت کردن زیاد یا عملکردی بینهایت شجاعانه است. (کلیدهای رفتار با کودک سه ساله، دکتر سوزان ای. گاتلیب، مترجم: زهرا جعفری)

بررسی عوامل مختلف در ترس کودک
عوامل متعددی می تواند عامل ایجاد ترس در کودک شود. برخی از عوامل قابل تشخیص مانند سکونت در منزل جدید، تولد نوزادی در خانواده، غیبت یا مرگ یکی از بستگان نزدیک، آمدن پرستار و مراقب جدید یا شروع مهد و مدرسه، ممکن است ترسها را افزایش دهد.
همچنین ترسها ممکن است در تجربههای واقعی زندگی ریشه داشته باشند هر حادثهی خشونتآمیز یا رویارویی خصمانه ای با فرد یا جانوری میتواند منشأ ترسهای کودک باشند. (کلیدهای رفتار با کودک سه ساله، دکتر سوزان ای. گاتلیب، مترجم: زهرا جعفری)
ترس کودک را جدی بگیرید:
جدی گرفتن ترسهای کودکان مهمترین کاری است که والدین میتوانند انجام دهند. هنگامی که کودک ترسیده است، به محبت، حمایت و حوصله بیشتری نیاز دارد. باید او را در آغوش گرفت و به او اطمینان داد که از او حمایت خواهد شد. هنگامی که کودک ترسیده است، هیچ صحبت منطقی و مستدلی درباره اینکه هیچ چیز ترسناکی در تاریکی وجود ندارد، ترس او را ریشهکن نخواهد کرد. در نمایشنامه ای که دلقکی در آن بازی میکند والدین میدانند که “نویل” سگ کوچولوی بامزه ای است که صدای عوعوی بلندی دارد و دلقک بهاینترتیب میخواهد تماشاگران را بخنداند. اما این رفتار در نظر کودک به گونهی ناراحتکنندهای تهاجمی است. تحقیر ترسهای کودکان، مردود شمردن آنها، یا درخواست کنار گذاشتن رفتارهای لوس و بچه گانه تنها به ناراحتی و رنج بیشتر کودکان منجر میشود. در این صورت کودک نهتنها میترسد بلکه احساس میکند که اطرافیانش درک درستی از ترس او و علت آن ندارند.
شفاف سازی کنید:
گاهی ترسها بر اساس برداشت اشتباه و درک نادرست ایجاد میشوند. در این صورت شفافسازی موضوع ممکن است مؤثر باشد این شیوه بویژه در مواردی مانند ترس از رعدوبرق مؤثر است.ترس کودکان از رعدوبرق نتیجه افکار خام و ناپخته آنان است کودکان تمایل دارند که شخصیتهای انسانی را به اشیای بیجان نسبت دهند. مثلا صدای رعدوبرق را با ابراز عصبانیت یکسان میدانند و از اینکه هدف این احساسات خشمگینانه قرار گیرند، میترسند.
برخی از پدر و مادرها با یک شرح و توضیح ساده علمی با این نوع ترس مقابله میکنند و عدهای نیز به داستانپردازی رو میآورند و مثلاً میگویند که صدای رعدوبرق، صدای بازی بولینگ فرشتهها در آسمان است. در آغوش گرفتن مهربانانه کودک در طول مدت طوفان و رعد و برق میتواند این وضعیت را به یک تجربه جالب توجه تبدیل کند فواید باران را برای کودک شرح دهید یا به کودک بیاموزید که فاصله بین صدای رعد و مشاهده برق را با اعداد بشمارد تا فرایند پیشرفت طوفان را پیگیری کند.
حساسیت زدایی:
روحیه نورا به خاطر ترس از سگ ها، ترحم انگیز و رقت بار بود. مادر و پدر برای کمک به او برنامه ای طراحی کردند، به این ترتیب که خواندن کتاب هایی درباره سگ ها و توله هایشان را برای او شروع نمودند. در مرحله بعد نورا را به بازدیدی از یکی از مغازه های فروش حیوانات خانگی بردند. آنها ابتدا بیرون مغازه می ایستادند و سگ ها را از پشت شیشه ی ویترین تماشا میکردند. بعد از چندین هفته، به یکی از محلهای نگهداری حیوانات رفتند که در آنجا مسئول مربوطه، سگ آرامی را در اختیار نورا قرار داد تا آن را نوازش کند. در نتیجه ترس نورا تا حدی برطرف شد که می توانست همراه با همسایه ای که سگش را برای گردش از منزل بیرون می آورد، در کوچه قدم بزند.
توانمند کردن:
خانواده اوری طبق برنامه ای کارهای پیش از خواب او را طولانی کردند تا بتوانند قبل از به خواب رفتن او، زمان بیشتری را با فرزندشان بگذرانند.آنها به او گفتند که همیشه حامی و پشتیبان او خواهند بود و اطمینان دادند که هیچ نوع دیو یا غولی زیر تخت یا کمد او پنهان نشده است، حتی یک حیوان پشمالوی بزرگ در کنار تخت خوابش قرار دادند تا اطمینان بیشتری پیدا کند. والدین او برای برطرف کردن ترس او از تاریکی، در دام برنامه ی جستجوی شبانه برای یافتن غول گرفتار نشدند. جستجوی بی فایده ای که علاوه بر افزودن اضطراب و تشویش کودک، اعتماد او را نسبت به توانایی والدینش به عنوان حامیانش کاهش میداد. (کلیدهای رفتار با کودک سه ساله، دکتر سوزان ای. گاتلیب، مترجم: زهرا جعفری )
مقالات کودک من
مطالبی که ویژه ی شما پدر و مادر گرامی تهیه و تولید شده است!
0 تا 1 سال
در این سن کودک چندان ترس و وحشت را درک نمیکند. بنابراین بهتر است والدین تلاش نمایند از بوجود آمدن ترس در فرزندان خود پیشگیری نمایند. انجام انواع و اقسام بازیها و کار با تمام اشیاء و وسایل و موقعیتهای متفاوت میتواند به شما شناخت دقیقی از علائق و ترسهای کودک بدهد و از بوجود آمدن و تقویت ترسها پیشگیری نمایند.
ماساژ
ماساژ بدن کودک نه تنها راهی برای آرامش و انتقال حس مثبت و محبت شما به کودک دلبندتان است بلکه گاهی می توانید از این طریق منشا درد و بی قراری های کودک را نیز بیابید. با استفاده از کتاب های راهنمای ماساژ کودکان او را روی تشک نرم خوابانده و بدن او را با روغن مخصوص کودک و با آرامش ماساژ دهید
بند انگشتی
از پنج ماهگی میتوانید با استفاده از عروسک های بند انگشتی شروع به قصه سازی و بیان داستانهایی با مضامین مهربانی و آرامش نمایید همچنین عروسک های نرم و از جنس های لطیف را در جای خواب و بازی کودک قرار دهید تا با لمس آنها و بازی با آنها کودک احساس آرامش را تجربه کند.
آب بازی
تا قبل از یک ماهگی کودک وقتی او را حمام می کنید، در حالی که او را با دقت نگاه داشته اید پاهایش را به آب بزنید، این کار بدون آنکه احساس امنیت او را برهم بزند، موجب تحریک حس لامسه او می شود.
حس امنیت
روابط عاطفی و در آغوش گرفتن کودک و صحبت های محبت آمیز با کودک با نگاه کردن به صورت و چشمان او حس امنیت و آرامش را به کودک شما منتقل می نماید. همچنین در حین این صحبت ها می توانید با سر انگشتان خود صورت و دستان و انگشتان کودکتان را به آرامی نوازش کنید
اسباب بازی های موزیکال
این اسباب یازی ها هرچه باشند کودک متوجه ریتم و آهنگ تکرار آن می شود، سعی کنید روزهای متوالی از این اسباب بازی ها استفاده کنید، سپس یک یا دو روزآن را قطع کنید بعد دوباره از آن استفاده کنید ببینید آیا توجهش جلب می شود یا به عبارت دیگر آن را به خاطر می آورد؟ اگر کودک بتواند موسیقی را به یادآورد، پای خود را تکان می دهد یا ناگهان هوشیارتر می شود. * از سه ماهگی به بعد در حین حمام کردن به بدنش آب بپاشید و برایش آواز بخوانید.
(کودک از تولد تا شش ماهگی، نویسنده کتی هالند، مترجم فاطمه صهبا)
1 تا 3 سال
دالی موشه
بازی معروف و بسیار دوستداشتنی دالی که تقریباً تمام کودکان با آن به قهقهه میافتند و همه مادران و پدران با آن خاطره دارند. در این بازی شما پشت یک شیء مثل متکا یا روسری و غیره قایم شده و با کنار رفتن آن خود را به کودک نشان می دهید.در این بازی کودک ضمن اطمینان از حضور پس از غیبت شما لحظات شادی را سپری می کند.
بازی در جنگل
برای پیشگیری یا کاهش ترس کودک از حیوانات میتوانید شناخت او از حیوانات را بیشتر کنید برای اینکار میتوانید با عروسکهای مختلف و یا حتی با اسم گذاری روی اشیاء مختلف مثل بالشها و شالها نمایشهای مختلف اجرا کنید و صدای حیوانات را تقلید نمایید و همچنین غذاها و نوع زندگی آنها را به کودک معرفی کنید.برای مثال اگر کودک از سگها میترسد میتوانید در قالب یک عروسک سگ صبح از خواب بیدار شده و بگویید “اوممممم چقدر دوست دارم الان یه تیکه استیک گوشت بخورم ، حالا بدوام برم سر جام بخوابم و منتظر باشم که یه بچه بیاد باهام بازی کنه واق واق واق بچه جون کجایی چرا پیش من نمیآیی؟”سپس با کودک بازی کنید تا جایی که کودک باور کند درحال بازی با یک سگ است.
3 تا 6 سال
نقاشی
وقتی میخواهید به کودک برای نقاشی موضوع بدهید میتوانید از او بخواهید چیزی که از آن میترسد را نقاشی کند خوب است در این کار خودتان هم با او همراهی کنید در حین نقاشی اجازه دهید کودک تمرکز داشته باشد و پس از تکمیل آن با او صحبت کنید و پس از آن می توانید با شوخی و دستکاری نقاشیها کودکتان را شاد کنید. مثلا اگر او از یک حیوان میترسد و آن را نقاشی کرده، یک پاپیون بالای سر حیوان بکشید و قیافه او را شبیه به دلقک کنید، اگر کودک تاریکی را نقاشی کرده شما با یک پاککن طرح جالبی در آن بکشید و نقاشی را برای کودک دلچسب کنید.
آب بازی
برخی کودکان از آب یا حمام کردن میترسند در این بازی شما میتوانید یک وان یا تشت را پر از آب نمایید تا کودک در آن بنشیند و به انواع و اقسام بازی مشغول شود. مثلاً بازی با کف، ساختن حبابها، خواندن کتاب داستان های پلاستیکی و… بعد از آن از کودک با صبوری و آرامش بخواهید که خود را بشوید و بیرون بیاید.
برای حمام کردن کودک نباید به او اصرار شود یا با حالت التماس از او بخواهید به حمام برود بلکه باید کودک بداند همانند دستشویی رفتن و غذا خوردن و دیگر کارها، نظافت و حمام هم جزو کارهای ضروری اوست، اما میتواند آن را همراه با بازی انجام دهد و از آن لذت ببرد.
6 تا 9 سال
در این سن شما قطعاً ترسهای کودک خود را شناخته اید و با آگاهی میتوانید بازیهای مناسب برای او انتخاب کنید
بازی های معمولی
خواندن کتاب داستان در مورد موضوعی که کودک ترس دارد، یا خواندن شعر و موسیقی، میتواند ترس کودک را بهبود بخشد
بازی با نور
اغلب کودکان در این سن از تاریکی میترسند. بهتر است از سنین کمتر کودک را در موقعیتهای مختلف و نورهای متفاوت قرار دهید تا این ترس در او شکل نگیرد. در بازی با نور ها میتوانید با کم کردن نور در شب با استفاده از چراغ قوه و یا نور گوشی سایههای مختلف روی دیوار ایجاد نمایید و یا از کودک بخواهید روی پرده سینما که خودتان درست کرده اید نمایش اجرا کنند.
9 تا 12 سال
مسواک در تاریکی
میتوانید در مواقعی که کودک حال خوبی دارد ترس هایش را با او تمرین کنید. مثلا در حین مسواک زدن بگوئید” بیا امشب در تاریکی یا نور کم مسواک بزنیم” یا” بیا با نور کم برای مهمانی آماده بشیم،میدونی تشخیص بعضی رنگ ها توی تاریکی سخت تره؟” وقتی کودک مشغول کشف رنگ ها در تاریکی یا شستن دندان های خود می شود امروز از ترسش برداشته شده و این موقعیت ها را عادی می پندارد.
قدم به قدم
برخی کودکان و نوجوانان از حیواناتی مانند گربه و سگ و حتی پرنده میترسند. برای برطرف نمودن این ترس شما می توانید قدم به قدم پیش بروید. ابتدا کتابهای داستان مرتبط با این حیوانات را برای او بخوانید و یا از او بخواهید در مورد آنها داستان بگوید.سپس می توانید مستندها و فیلمهایی از آنها پخش نمایید در مرحله بعد میتوانید او را به نزدیک پت شاپها یعنی فروشگاه حیوانات برده و به او فرصت دهید از پشت ویترین آنها را تماشا کند پس از آن میتوانید با وارد شدن به فروشگاه رفتار حیوانات را برای او تشریح کنید،
در مرحله بعد میتوانید در پارکها و بوستانها به سگها و گربهها و پرندهها غذا رسانی کنید و کودک شما را از دور تماشا کند در این دوره کمکم کودک ترسش برطرف شده و احتمالاً برای نوازش حیوانات و غذا دادن به آنها پیشقدم می شوند
12 تا 15 سال
معمولاً در این سن ترسهای کودکان از میان رفته است مگر آنکه ترس یا فوبیا براثر یک اتفاق یا حادثه در فرزند شما باقی مانده باشد. اما نگران نباشید هستند افراد بزرگسالی که با ترس از ارتفاع، ترس از آب یا حتی ترس از بادکنک بهراحتی زندگی میکنند. اما اگر این ترسها باعث آزار فرزند شما شده یا آنکه اختلالی در زندگی عاطفی و جدی او ایجاد کرده است، برحسب شدت و ضعف آن شما میتوانید مراجعه به روانشناس و مشاور مخصوص نوجوانان و یا بازیها و روشهای بهبود ترس را در او امتحان کنید.
قدم به قدم۲
یکی از ترسهای دوران نوجوانی ترس از آب است که کودک از رفتن به استخر یا ورزش های آبی ممانعت می کند. در این بازی شما میتوانید با مواجه نمودن فرزند خود با آب، کم کم ترس او را از بین ببرید. ابتدا سعی کنید یک وان پر از آب در اختیار او قرار دهید تا در آن بنشیند یا حتی چاه حمام را ببندید و حمام را تا ده سانت پر از آب کنید و اجازه دهید با پاهایش آب را کاملاً حس کند.
بعد از آن با هماهنگی خود کودک می توانید یک روز به استخر رفته و با استفاده از تیوپ های نگهدارنده او را در قسمت بسیار کمعمق و حتی در قسمت استخر کودکان به بازی مشغول کنید اصلاً در جلسات اول او را مجبور به شنا کردن و آموزش نکنید اجازه دهید با آب دوست شود و ترسش کاملاً برطرف شود بعد از آنکه ترس کودک از بین رفت ، ادامه کار را به انتخاب خودش بگذارید، در صورت تمایل او را در کلاس شنا ثبتنام کنید.
داستان
بسیار مهم است که فرزند شما بیاموزد در مورد مشکلات و ترسهایش صحبت کند و آنها را بیان کند تا در آینده نیز بتواند از طریق مذاکره مشکلاتش را حل نماید.
در این بازی شما میتوانید به کودک بگویید “بیا در مورد یکی از ترس هامون بنویسیم” یا “بیا یک خاطره از ترسمون بنویسیم”. شما میتوانید یک داستان از ترس دوران نوجوانی خود و اینکه چگونه با ترس خود مواجه شدید، بنویسید ، تا کودک احساس همدلی با شما پیدا کند و بداند که فقط اون نیست که از چیزی یا از اتفاقی میترسد، این کار به تقویت درک متقابل در میان خانواده کمک شایانی میکند.













